Get Adobe Flash player

szyszkowa polanaue1

Baśnie i bajki mają znaczący wpływ na rozwój poznawczy dziecka, ale również na rozwój psychospołeczny i emocjonalny. B. Bettelheim uważa, że „baśń to elementarz, z którego dziecko uczy się czytać we własnym umyśle, elementarz napisany w języku obrazów. Jest to jedyny język, dzięki któremu możemy rozumieć siebie i innych, zanim dojrzejemy intelektualnie”. Zgodnie więc z tą tezą, to dzięki baśniom wzrasta u dziecka umiejętność wglądu we własne emocje, czy motywy działania (a więc szeroko rozumiana samoświadomość), ale też zdolność empatii.

Każda działalność opiekuńcza lub wychowawcza podejmowana wobec dziecka, ukierunkowana na osiągnięcie z góry ustalonego celu, powinna być dostosowana do możliwości oraz potrzeb dziecka. Tylko taka synchronizacja pozwala na osiągnięcie zamierzonych efektów w najpełniejszym zakresie. Również więc czytanie lub opowiadanie baśni powinno być dostosowane do poziomu rozwoju dziecka.

W okresie przedszkolnym dziecko poznawczo funkcjonuje na etapie przedoperacyjnym. Oznacza to, że jego myślenie charakteryzuje m.in. animizm (przypisywanie „żywotności” przedmiotom nieożywionym: „miś jest szczęśliwy, gdy się go wozi w wózku”), antropomorfizm (nadawanie niebędącym ludziom przedmiotom i zjawiskom cech ludzkich: „kotkowi będzie przykro, że nie ogląda bajeczki”), czy sprawiedliwość immanentna (za każdy zły czyn zawsze wymierzona zostanie kara). Jest to również okres egocentryzmu poznawczego, czyli trudności z przyjęciem perspektywy innej osoby.

Jeśli chodzi o rozwój psychospołeczny, u dziecka w tym czasie kształtuje się – zgodnie z teorią Eriksona - poczucie inicjatywy lub (w przypadku negatywnego rozwiązania konfliktu) poczucie winy. Dziecko wkracza bowiem w etap samodzielnego eksplorowania, poszukiwania, przekraczania granic. Jeśli rodzice stwarzają ku temu możliwości, nie ograniczają i nie powstrzymują dziecka przed poznawaniem świata na „własną rękę” (oczywiście w bezpiecznych warunkach), dziecko wykształca pozytywny stosunek do podejmowania się nowych zadań, realizacji własnych pomysłów. Jeśli natomiast rodzice przez nadopiekuńczość lub też zbyt wygórowane oczekiwania nie pozwalają dziecku na osiągnięcie sukcesów na tym polu, dziecko niechętnie będzie przejawiać w przyszłości inicjatywę do podejmowania samodzielnych działań.

Biorąc pod uwagę powyższe cechy charakterystyczne dzieci w wieku przedszkolnym, dobierając bajki i baśnie, należy wziąć pod uwagę następujące kwestie:

  1. Animizm, antropomorfizm i sprawiedliwość immanentna, to cechy charakterystyczne większości tradycyjnych bajek. Świat przedstawiany w baśniach jest więc bliski pod względem poznawczym dzieciom w tym wieku. Jest to więc czas, gdy należy dzieci wprowadzać w bogaty świat literatury dziecięcej, a także-odpowiednio dobranych- baśni ludowych. Dziecko z baśni będzie czerpać wzorce zachowań, utożsamiać się z ich bohaterami.
  2. Dobierając baśnie warto wybierać te, w których bohaterowie eksplorują świat, odkrywają różne tajemnice, podejmują się wyzwań. Są to zadania rozwojowe właściwe dla dzieci w tym wieku, więc wskazane jest pokazywanie pozytywnych wzorców w tym zakresie.
  3. Myślenie dziecka w tym czasie opiera się jeszcze na materiale konkretnym, dzieci chętnie więc słuchając bajek, oglądają dopasowane do treści ilustracje. Należy jednak również stopniowo doskonalić u dzieci – szczególnie starszych - wyobraźnię i umiejętność tworzenia reprezentacji umysłowych (odchodzenie od bazowania na materiale konkretnym). Celowi temu doskonale będą służyć baśnie opowiadane lub czytane z książek o mniejszej liczbie bogatych ilustracji.
  4. Charakterystyczny dla tego wieku egocentryzm poznawczy, będący ograniczeniem myślenia przedoperacyjnego, można „przezwyciężać” właśnie poprzez baśnie, które ukazują różnych bohaterów, o niejednorodnych motywach działania, odczuwanych emocjach. Czytanie baśni, a także rozmowa na temat ich treści może być okazją do przedstawiania tego samego wydarzenia z różnych perspektyw (np. omawianie motywów postępowania poszczególnych bohaterów).

 

 

Nie można zapominać, że czytanie i opowiadanie bajek to również doskonała okazja do spędzania czasu wspólnie z dzieckiem w atmosferze bliskości i bezpieczeństwa.

Wprowadzajmy więc dzieci w świat literatury, pobudzajmy ich wyobraźnię, kształtujmy właściwe postawy. Książki są w tym zakresie nieocenione!

 

szyszkowa polanaue1

Informujemy, że na swoich stronach www stosujemy pliki cookies (tzw. ciasteczka). Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki..

Akceptuje ciasteczka na tej stronie.

EU Cookie Directive Module Information